เพลงลาวดวงเดือน

 

ประวัติและที่มาของเพลง

กรมหมื่นพิชัยมหินทโรดม  พระโอรสในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวกับเจ้าจอมมารดามรกฎ  ทรงสนพระทัยในดนตรีไทยเป็นอย่างมาก  ทรงมีวงปี่พาทย์วงหนึ่ง   เรียกกันว่า    วงพระองค์เพ็ญ  (พระนามเดิมคือพระองค์ชายเพ็ญพัฒนพงศ์)  ทรงแต่งเพลง  ลาวดวงเดือน  เมื่อครั้งที่เสด็จตรวจราชการทางภาคอีสาน  ซึ่งใช้เกวียนเป็นพาหนะ  ประทานชื่อว่า  ลาวดำเนินเกวียน  แต่เนื่องจากบทร้องขึ้นต้นว่า  โอ้ละหนอดวงเดือนเอย  และตอนที่จบท่อน  ก็มีคำว่าดวงเดือน  ผู้ที่ไม่รู้จักชื่อเพลงนี้  เมื่อต่อหรือจดจำมาร้องและบรรเลง  หรือใครที่ได้ยินได้ฟัง  ต่างเรียกเพลงนี้ว่า  ลาวดวงเดือน  แม้ท่านเจ้าของจะทรงตั้งชื่อไว้ว่า              ลาวดำเนินเกวียน  ก็ไม่มีผู้ใดเรียก  ดังนั้นเพลงนี้จึงมีชื่อเรียกว่า 

ลาวดวงเดือน  มาจนทุกวันนี้

 

 

http://i155.photobucket.com/albums/s287/tham_photo/OP0241.jpg

เกี่ยวกับประวัติเพลงลาวดวงเดือนนี้  ยังมีเรื่องราวที่น่าสนใจน่ารู้  ดังที่คุณสง่า  อารัมภีร์ กล่าวไว้ในหนังสือ  ความเอย-ความหลัง ซึ่งขอถ่ายทอดมาไว้ ณ ที่นี้ดังนี้

เมื่อ พ.ศ.2446  พระองค์เจ้าชายเพ็ญพัฒนพงศ์  จบการศึกษาจากประเทศอังกฤษมาใหม่ๆ  เสด็จไปเที่ยวนครเชียงใหม่  สมัยนั้นพระยานริศราชกิจเป็นข้าหลวงใหญ่อยู่มณฑลพายัพได้ทำการต้อนรับขับสู้อย่างสมพระเกียรติ  โดยเจ้าหลวงอินทวโรรสสุริยะวงศ์เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ได้จัดการต้อนรับด้วยการรับประทานอาหารในคุ้มและมีการแสดงละครให้ชมในงานนี้พ่อเจ้าอินทวโรรสกับเจ้าแม่ทิพยเนตรได้เชิญชวนเจ้าพี่เจ้าน้องมารับเสด็จและทำการต้อนรับด้วย  เจ้าราชสัมพันธวงศ์(ธรรมลังกา) กับเจ้าหญิงคำย่น  พร้อมด้วยธิดาคนโต  มีนามว่า  เจ้าหญิงชมชื่น  อายุย่างเข้า  16  ปี  กล่าวกันว่าเจ้าหญิงชมชื่นมีผิวพรรณผุดผ่องนวลใย ใบหน้าอิ่มเอิบ  แก้มเป็นสีชมพู  ผิวขาวดุจงาช้าง

พระองค์เจ้าเพ็ญพัฒนพงศ์  เจ้าชายหนุ่มอายุ  21 ปี  สนพระทัยในดรุณีแน่งน้อยอายุ  16  ปี  นี้มาก  กล่าวกันว่าพระองค์ถึงกับทรงตะลึงแบบชายหนุ่มพบรักครั้งแรก งานคืนนั้นสิ้นสุดลงด้วยบรรยากาศละเมียดละไมไปด้วยความจงรัก

ในวันต่อมาพระยานริศราชกิจเป็นผู้นำพระองค์ไปเยี่ยมเจ้าราชสัมพันธวงศ์ถึงคุ้มหน้าวังบ้านปิง  เจ้าหญิงชมชื่นได้มีโอกาสต้อนรับหลายครั้งหลายหน  นานวันเข้าพระองค์ชายก็ให้พระยานริศราชกิจเป็นเถ้าแก่ไปเจรจาสู่ขอเจ้าหญิงชมชื่นให้เป็นหม่อมของพระองค์ชาย  แต่เจ้าสัมพันธวงศ์ขอให้เจ้าหญิงชมชื่นอายุ 18 ปีเสียก่อนและตามขนบธรรมเนียมประเพณีนั้น  พระเจ้าลูกยาเธอพระองค์ใดจะทำการเสกสมรส  จะต้องได้รับพระบรมราชานุญาตเสียก่อนเพื่อได้รับเป็นสะใภ้หลวงหากถวายเจ้าหญิงชมชื่นให้ตอนนี้  เจ้าหญิงก็จะตกอยู่ในฐานะนางบำเรอเท่านั้น  ถ้าพระองค์ชายทรงเบื่อหน่ายทอดทิ้งแล้ว  จะเอาอะไรเป็นหลักประกัน

เถ้าแก่ข้าหลวงใหญ่จำนนต่อเหตุผล  พระองค์ชายเสด็จกลับกรุงเทพฯ  เมื่อถึงกรุงเทพฯ    เรื่องการจะสู่ขอเจ้าหญิงเมืองเหนือได้รับการทัดทานอย่างหนักหน่วง  หมดหวังโดยทุกประการ  คราใดสายลมเหนือพัดมาจากเชียงใหม่  พระองค์ชายก็รันทดใจยิ่งขึ้น

พระองค์จึงทรงระบายความรักความอาลัยลงในพระนิพนธ์บทร้อง  ลาวดวงเดือน

 เป็นอนุสรณ์เตือนให้รำลึกถึงเจ้าหญิงชมชื่น

 

เป็นที่น่าเสียดายที่กรมหมื่นพิชัยมหินทโรดมสิ้นพระชนม์ตั้งแต่พระชันษายังน้อย  คือ  เพียง  28  ปี  เท่านั้น  ถ้าพระองค์มีพระชนม์ชีพยืนนานกว่านี้  วงการดนตรีไทยคงจะมีเพลง

ไพเราะเป็นอมตะเช่นเดียวกับเพลงลาวดวงเดือนอีกหลายเพลงทีเดียว

อย่างไรก็ตาม แม้พระองค์จะทรงพระนิพนธ์เฉพาะ

เพลงลาวดวงเดือน  แต่เพลงลาวดวงเดือนนี้ 

ก็นับเป็นเพลงที่มีสำเนียงไพเราะอ่อนหวาน

ฟังไม่รู้เบื่อ  เป็นที่นิยมแพร่หลายในหมู่นักดนตรีและผู้ฟังโดยทั่วไป  ทั้งที่เป็นคนไทยและ

ชาวต่างประเทศ  ทั้งนี้เพราะนอกจากจะฟังไพเราะแล้วยังเป็นเพลงที่มีทำนองเอื้อนน้อย  ร้องง่าย 

จำง่ายด้วย

 

 

                                        

      

free counters

Website counter

Categories